Krytyka.org - Prace Naukowe

Pop�dowe podstawy jedno�ci spo�ecznej w koncepcji Zygmunta Freuda

Sun, 08 Jun 2008 15:10:11 +0200

�aden kierunek poza granicami psychologii nie zdoby� takiego rozg�osu, jak freudyzm. Jego wp�yw na medycyn�, literatur�, sztuk�, histori�, antropologi� kultury i socjologi� jest szczeg�lnie intensywny w krajach Zachodu. Kierunek ten nazwano tak czerpi�c z nazwiska wybitnego austriackiego lekarza, neurologa i psychiatry, fizjologa rozwojowego (Erikson, 1997, s. 69) – Zygmunta Freuda. Do jego koncepcji odwo�ywa�o si� wielu badaczy skupionych wok� szko�y frankfurckiej, a tak�e Parsons, Kardiner, Althusser, Fromm, Jung, Adler i wielu innych.

Tragedia d�br wsp�lnych czy „zwyk�e oszo�omstwo”? Konteksty zjawiska NIMBY.

Wed, 06 Feb 2008 11:08:50 +0100

Tekst jest pr�b� przybli�enia czytelnikowi polskiemu zjawiska okre�lanego na Zachodzie mianem syndromu NIMBY (ang. Not In My Backyard – nie na moim podw�rku). NIMBY, z grubsza bior�c, oznacza postaw� ludzi wyra�aj�c� og�lne poparcie dla okre�lonego typu inwestycji (np. autostrada, spalarnia odpad�w) i jednoczesny sprzeciw wobec ulokowania jej blisko w�asnego miejsca zamieszkania. W tek�cie om�wione zosta�y problemy zwi�zane z definicj� zjawiska, jak r�wnie� jego ogl�d z punktu widzenia rozmaitych grup interesu. Podkre�lono wag� i atrakcyjno�� tematu. Zaprezentowane zosta�y wybrane uj�cia teoretyczne zjawiska, lokuj�ce NIMBY w kategorii zjawiska o charakterze politycznym, spo�ecznym i ekonomicznym. Wreszcie skr�towo przedstawiono stan prawny stanowi�cy szerszy kontekst zjawiska oraz potencjalne trudno�ci w prowadzeniu bada� nad zjawiskiem w Polsce.

Zab�jstwa w �wietle literatury przedmiotu

Sat, 12 Jan 2008 12:08:43 +0100

W historii cywilizacji mno�� si� przypadki zbrodni: zab�jstw, zgwa�ce�, wojen, kazirodztwa i akt�w kanibalizmu. Zab�jstwa budz� wiele emocji i uznawane s� za czyny okrutne, plugawe i wymagaj�ce kary. To w�asnie przy okazji prowadzenia post�powa� karnych w sprawach o zab�jstwo, rozpoczynaj� si� publiczne dyskusje i spory w kt�rych rozwa�a si� zastosowanie kary �mierci - w Polsce nie wymienionej w Kodeksie karnym.

Perspektywa neoewolucyjna w teoriach zmiany spo�ecznej: od determinizmu technologicznego do epidemiologii reprezentacji

Mon, 03 Dec 2007 18:30:33 +0100

Gdy Leslie White, w�wczas profesor antropologii kulturowej na Uniwersytecie w Buffalo, sko�czy� wyg�asza� sw�j referat podczas zjazdu Ameryka�skiego Towarzystwa Antropologicznego w Chicago, prowadz�cy sesj� Ralph Linton powiedzia� do niego, i� ten powinien mie� zapewnione prawo obowi�zuj�ce w czasach Dzikiego Zachodu podejrzanych o kradzie� koni i oszustwa hazardowe – mo�liwo�� opuszczenia miasta przez zachodem s�o�ca. By� rok 1939. Tematem wyst�pienia White’a by�o podej�cie ewolucyjne w naukach spo�ecznych (Carneiro, 2003).

Uwarunkowania zachowa� przest�pczych

Sun, 30 Sep 2007 15:47:19 +0200

W literaturze przedmiotu najog�lniej wyr�nia si� biologiczne, psychologiczne oraz socjologiczne stanowiska, na podstawie kt�rych d��y si� do wyja�nienia jaka jest geneza zachowa� przest�pczych, a wi�c z czego wynikaj�, co ma wp�yw na ich powstawanie lub te� jakie czynniki sprzyjaj� ich wyst�powaniu.

The open method of coordination and the innovation process in the EU

Wed, 01 Aug 2007 10:46:35 +0200

In the last decades, the world witnessed the amazing growth of the large parts of the previously underdeveloped countries of Asia. South Korea, Taiwan, Malaysia and recently China made a big step forward and catch up with the developed world within one generation. There was no precedence in the contemporary history of such radical and rapid progress. Most of these facts were described, by the western journalists and analysts, as the result of human capital investments and hard work ethics of Asians (Fagerberg, 1994). Another popular explanation and the one based on the sociological research is that the rapid growth is a result of unprecedented investments in high technology. Progress was achieved because there was a synergy between social and technological sides of the development. With the introduction of some network-based solutions, there came the reforms of the academia and re-structuralizing the financing of the technological growth (Keller, 2004). The ubiquity of technology and innovation helped to lift millions from the poverty and challenged the old centers of technology, as Europe.

The Constitution for Europe. The deliberative democracy and the way towards the post-state reality.

Sun, 29 Jul 2007 20:07:07 +0200

The European Union is not a state. It is also not an international organization. There is no proper notion to describe the complexity of interdependence between member states, European central institutions and citizens. Many scholars are using the quasi- prefix to describe it as a quasi-state, quasi-organization or other form of governing. However, no matter what name we weld with the entity its nature is closer to state than anything else. Through the last 50 years the community of western European states has changed significantly both in size and in nature. In recent years the level of interdependence and complexity lead to the creation of number of documents which become de facto constitution of the EU.

W poszukiwaniu Nowego Europejczyka. To�samo�� europejska: fakt czy postulat?

Tue, 19 Jun 2007 11:15:09 +0200

„Czy Europejczycy potrzebuj� by� i dzia�a� w ramach Unii Europejskiej jako Europejczycy?”[Neveu 2000]. Na starym kontynencie tworzona jest i tworzy si� Nowa Europa. Wraz z ni� przychodzi nowa rzeczywisto�� wymagaj�ca �wie�ych kategorii, znacze� i sens�w, a przede wszystkim zasob�w motywacji nakierowuj�cych dzia�ania jednostek na rozwi�zywanie problem�w o szerszej, ponadnarodowej optyce i horyzoncie. Czy proces integracji w sferze politycznej, ekonomicznej i prawnej poci�gnie za sob� narodziny Nowego Europejczyka? Na ile skuteczne s� pr�by odg�rnego stworzenia nowej p�aszczyzny to�samo�ci, obejmuj�cej mieszka�c�w „pa�stwa kosmopolitycznego Europa”? Jakie s� mo�liwo�ci i warunki w kt�rych, w �wiadomo�ci Europejczyk�w, kategoria „to�samo�� europejska” mog�aby si� rzeczywi�cie ulokowa� i stanowi� istotny uk�ad odniesienia?

Waving with a Constitution on the Barricades: Latest Developments of Constitution-making in Belarus

Tue, 15 May 2007 14:27:09 +0200

Post-communist Belarus is a peculiar case in political science. Having gone through transition from one of the most prosperous republics of the Soviet Union (Lukashuk 1993a, 58) to the “last dictatorship in Europe,” (EP 2006) Belarus presents a controversial case in matters of ideology, economic development and political organization. Looking into a constitutional history of independent Belarus provides a valuable perspective, and one can draw far-reaching conclusions from it. By looking into a Little Constitution (2007) proposed by the democratic opposition of Belarus, I will focus on the more recent developments in Belarusian political life. What needs to be taken into account is that the document proposed by the oppositional forces could be considered both a draft of a constitutional law and a political manifesto framed as a constitutional law. This duality of the role of this document presents an interesting case that can be investigated.

Spo�ecze�stwo alba�skie u progu XXI wieku – tradycja i/czy nowoczesno��?

Sat, 03 Feb 2007 22:36:15 +0100

Tematem mojej pracy s� przemiany spo�eczno-kulturowe, jakie zachodz� w Albanii od pocz�tku lat 90-tych ubieg�ego stulecia. Ich efektem jest niezwyk�y splot tradycji i nowoczesno�ci, kt�ry nie tylko doprowadzi� do adaptacji dawnych norm do nowych warunk�w (czego dowodem mo�e by� „recepcja” tradycyjnego kodeksu prawnego Kanunu), ale i do powstania nowej instytucji - alba�skiej mafii. Spo�ecze�stwo Albanii stanowi tutaj swoist� egzemplifikacj� procesu transformacji, kt�ry, jak pisa� Ralph Dahrendorf, dokonuje si� w rytm „trzech zegar�w”, albowiem mo�na zmieni� z dnia na dzie� system prawny i ekonomiczny, ale nie ludzkie warto�ci i normy post�powania.

Logika i czary, czyli o podw�jnym systemie wyja�niania �wiata

Wed, 24 Jan 2007 00:28:47 +0100

Antropologia spo�eczna badaj�c i opisuj�c spo�eczno�ci pierwotne pos�uguje si� kategori� my�lenia prelogicznego jako specyficzn� dla tych spo�eczno�ci. W oparciu o liczne badania terenowe i analizy wyszczeg�lniono cechy charakterystyczne dla takiego sposobu my�lenia, kre�l�c za ich pomoc� obraz umys�owo�ci tubylca zamieszkuj�cego odleg�e krainy. Jednak�e, czy faktycznie wyst�powanie my�lenia pierwotnego ograniczone jest tylko do spo�ecze�stw niepi�miennych, w�r�d kt�rych antropologowie prowadza badania terenowe? Przyj�wszy za�o�enie o istnieniu pewnych uniwersalnych dla gatunku ludzkiego struktur i mechanizm�w, mo�na si� doszukiwa� pewnych podobie�stw mi�dzy r�nymi spo�ecze�stwami. Id�c dalej warto by zastanowi� si� czy osadzenie ludzi w uniwersalnych strukturach jest na tyle silne i determinuj�ce, aby mo�liwe by�o odnalezienie element�w wsp�lnych dla spo�eczno�ci pierwotnych oraz spo�ecze�stw wsp�czesnych?

Jak odnale�� si� w g�szczu klub�w – czyli par� uwag o klabingu

Sun, 08 Oct 2006 00:30:58 +0200

Klubowe... W czasach dzieci�stwa wi�kszo�ci dzisiejszych dwudziestolatk�w kojarzy�o si� tylko z jednym, z tanimi papierosami, konsumowanymi g��wnie przez klas� robotniczo - ch�opsk�. Obecnie mianem klubowe okre�lane mo�e by� wszystko, pocz�wszy od muzyki, designu, ciuch�w, czy fryzury, sko�czywszy na alkoholu, papierosach (tym razem ��czonych z ekskluzywnymi Kentami), a nawet zupce w kubku typu instant. Klubowe otacza nas zewsz�d, ju� dawno wymkn�o si� z niszowych lokali, kt�rych nieodzownymi elementami by�a didzejka, dancefloor i cz�owiek kt�ry miksuje winylowe p�yty - DJ. Wyp�yn�o, na ulice, do sklep�w, restauracji, szk�, wycieka z kolorowych magazyn�w, radia i telewizji.

Kolejno�� urodzenia a rywalizacja mi�dzy rodze�stwem w �wietle teorii Franka J. Sulloway’a

Wed, 13 Sep 2006 18:03:29 +0200

Teoria Franka Sullowaya (1979, 1982, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001) koncentruje si� na opisie i wyja�nieniu r�nic zwi�zanych ze specyficznymi strategiami rywalizacyjnymi rodze�stwa, a kolejno�� narodzin jest w tej uk�adance szczeg�lnie istotna. Opr�cz fizycznych r�nic mi�dzy wcze�niej a p�niej urodzonymi, Sulloway zauwa�a szereg r�nic zwi�zanych z osobowo�ci�. Odnosz�c si� do teorii Darwina wyja�nia on, �e takie r�nice s� efektem odwiecznej walki o zasoby rodzicielskie oraz status w rodzinie. Mimo kariery, jak� zrobi�a ona w krajach anglosaskich, teoria Sullowaya wci�� nie doczeka�a si� wi�kszego zainteresowania w Polsce. Warto przyjrze� si� wi�c nieco bli�ej jej podstawowym za�o�eniom i twierdzeniom dotycz�cym tak zwierz�t, jak i ludzi.

Dziennikarska anarchia w Internecie. Szansa dla spo�ecze�stwa obywatelskiego.

Sun, 04 Jun 2006 18:49:35 +0200

Celem pracy jest ukazanie pozytywnego wp�ywu zjawiska dziennikarskiej anarchii (czyli r�nego rodzaju amatorskiego dziennikarstwa internetowego) na spo�ecze�stwo obywatelskie. Dziennikarstwo to bowiem, ze wzgl�du na swoje cechy, mo�e by� ogromn� szans� dla jego rozwoju. Wa�ne jest przy tym to, �e pod wp�ywem Internetu znacz�co zmienia si� natura dziennikarstwa w og�le. Sie� powoduje zaistnienie zar�wno profesjonalnego jak i amatorskiego dziennikarstwa internetowego. To ostatnie, ze wzgl�du na swoje cechy, nazwa� mo�emy mianem anarchii. Po pierwsze jest ono oddolne, umo�liwia odej�cie od hierarchicznych struktur medialnych i zwr�cenie si� w stron� bardziej demokratycznych. Poza tym dziennikarze amatorzy mog� korzysta� z r�norodnych narz�dzi internetowych i publikowa�, co tylko im si� podoba. Oczywi�cie zaistnienie i popularyzacja zjawiska dziennikarskiej anarchii nie by�yby w og�le mo�liwe, gdyby nie rozw�j Internetu.

European Identity – the construction built through history predominantly in contrast to an eastern ‘Other’?

Sat, 27 May 2006 00:24:34 +0200

This article examines the question whether European identity has been constructed through history mostly in contrast to an eastern ‘Other’. This is done by discussing the role of the contacts between the Muslim world and the West in shaping European identity. From many different notions of European identity, the sense of political unity and unifying ideology were chosen for this paper. Beginning with a brief theoretical introduction, the article consist of five sections which discuss different contacts with the Muslim ‘Other’, from Middle Ages to the present day, and their role in constructing unity in Europe.

Internet, e-demokracja, telewizja gatunk�w - nowe sposoby emancypacji "obywatelsko�ci" czy z�udne nadzieje na zwi�kszenie aktywno�ci obywateli?

Fri, 26 May 2006 21:52:17 +0200

Cyklicznie pojawiaj� si� w mass-mediach pogl�dy i stwierdzenia dotycz�ce kryzysu spo�ecze�stwa obywatelskiego w Polsce. Ze szczeg�ln� intensywno�ci� wyst�puj� one wok� wybor�w czy to parlamentarnych czy samorz�dowych. Kolejne autorytety socjologiczne pr�buj� szuka� przyczyn tak niskiej frekwencji wyborc�w w kolejnych g�osowaniach czy referendach, jakie mia�y miejsce na przestrzeni ostatniego szesnastolecia. Szukanie przyczyn jest jak polowanie na mitycznego Yeti - tak naprawd� nikomu si� ta sztuka nie udaje, cho� wszyscy zarzekaj� si�, �e znaj� odpowied�; tr�ci to z lekka kazuistyk�, a odpowiedzi zale�� jedynie od proweniencji politycznej ekspert�w.

Historical nationalist hatreds and the outbreak of violence in former Yugoslavia

Fri, 26 May 2006 11:47:48 +0200

This article examines the extent to which historical nationalist hatreds present in Balkans can be seen as the cause of ultimate violence in former Yugoslavia. The point of departure is the question for historical roots of nationalisms in Balkans. This is followed by a brief introduction to the issue of multiculturalism and cultural policy in Yugoslavia as well as historical divisions of Balkan societies. The article also questions the role of historic tensions between ethnic or national groups in construction of nationalism. How the Balkan nationalists used the history to legitimate their claims? Was the extreme violence in former Yugoslavia simply a revenge for the past? These are some of the uneasy questions this article is trying to address.

Presti� na co dzie�: socjologiczna idea presti�u oraz zmiany jego hierarchii we wsp�czesnym spo�ecze�stwie polskim

Sun, 21 May 2006 18:10:59 +0200

Problemy zwi�zane z presti�em we wsp�czesnym spo�ecze�stwie polskim s� dalekie od jednoznacznych rozstrzygni�� i ju� na poziomie teoretycznym pojawiaj� si� trudno�ci, zw�aszcza, �e Polska ca�y czas jest „w drodze”. Wp�ywa to na „[...] utrzymywanie si� przemieszania skal warto�ci w�a�ciwych spo�ecze�stwu tradycyjnemu i tych wyrastaj�cych z zasad pozyskiwania presti�u wed�ug praw rynku” (Doma�ski, 1999: 188). Trudno dok�adnie wyrokowa�, kiedy przewidywane przej�cie Polski ku standardom nowoczesnym nast�pi, jednak�e socjologiczna analiza presti�u zdaniem wielu badaczy pozostaje niezmiennie warto�ciowym instrumentem – przynajmniej – diagnostycznym.

Obywatel w sieci. Sie� i spo�ecze�stwo informacyjne w kontek�cie spo�ecze�stwa obywatelskiego

Sun, 21 May 2006 10:20:01 +0200

W tym opracowaniu chcia�bym zastanowi� si� nad dwoma zagadnieniami, kt�re mo�na zaobserwowa� wsp�cze�nie, a kt�rych powstanie jest w spos�b �cis�y zwi�zane z rozwojem technologii medi�w. Mam tu na my�li wyra�ne krystalizowanie si� sieci, jako podstawowej formy struktury spo�ecznej w zglobalizowanym i zinformatyzowanym �wiecie, oraz mo�liwo�� funkcjonowania spo�ecze�stwa obywatelskiego w ramach spo�ecze�stwa informacyjnego. Zagadnienia te zostan� opisane w spos�b kr�tki i z pewno�ci� niewyczerpuj�cy, s� bowiem tak z�o�one, �e ka�de z nich mog�oby by� tematem oddzielnej pracy. Uwa�am jednak, �e nawet skr�towe ich przedstawienie jest niezb�dne dla zrozumienia dokonuj�cych si� wsp�cze�nie przekszta�ce�, kt�rych przyczyn� jest oddzia�ywanie nowoczesnych, uzbrojonych w zaawansowan� technologi� �rodk�w masowego przekazu.

Siedem grzech�w g��wnych mass medi�w w kontek�cie idei spo�ecze�stwa obywatelskiego

Sat, 20 May 2006 21:58:27 +0200

Wsp�czesne media stoj� przed powa�nym zadaniem wspierania spo�ecze�stwa obywatelskiego w jego budowie i rozwoju. Niestety, liczne, nagminnie pope�niane przez �rodki masowego przekazu b��dy (tytu�owe „grzechy g��wne”) uniemo�liwiaj� zmaterializowanie si� tworu, jakim jest medialne spo�ecze�stwo obywatelskie. Celem tej pracy jest przedstawienie obowi�zk�w, jakie spoczywaj� na mass mediach oraz wskazanie negatywnych tendencji w ich dzia�alno�ci, os�abiaj�cych dialog na linii „komunikowanie masowe – obywatele”. Pr�ba wskazania obszar�w rozbie�no�ci mi�dzy interesami medi�w a oddolnymi inicjatywami spo�ecznymi ma sta� si� punktem wyj�cia do szerszej debaty na temat udzia�u medi�w w prawid�owym zagospodarowaniu sfery publicznej. Sfery, kt�r� budowa� maj� obywatele maj�cy za sob� rzetelne i obiektywne zaplecze informacyjne w postaci telewizji, prasy, radia oraz Internetu.