Projekt socjalny twórczą metodą współpracy z osobami dotkniętymi problemem bezdomności na przykładzie „PROJEKT.ON – ON BEZ DOMU”

Projekt socjalny twórczą metodą współpracy z osobami dotkniętymi problemem bezdomności na przykładzie „PROJEKT.ON – ON BEZ DOMU”

Wstęp

Różnorodność występująca w społeczeństwie czyni je barwnym, wzmaga ambicje jednostek, owocuje mnogością perspektyw i rozwiązań, z jakich każdy jego członek może korzystać. Jednak istnieją specyficzne grupy, których funkcjonowanie w ramach społeczeństwa zostało zakłócone z powodu znajdowania się w niekorzystnym położeniu społecznym wywołanym przez szczególnie trudną sytuację życiową. Jedną z takich grup są osoby bezdomne a pomocą dla nich jest praca socjalna wraz z szeregiem instytucjonalnych oraz twórczych form pomocy.

Praca socjalna

Praca socjalna to interdyscyplinarna dziedzina  wiedzy,  której celem jest udzielenie pomocy osobom i rodzinom na takim poziomie aby możliwe było odzyskanie przez nich zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie, pełnienie określonych ról społecznych a także stwarzanie do tego odpowiednich warunków [Ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 20014, Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593, Art. 2. § 1.]. Nieco inaczej jest ona definiowana przez H. Radlińska, która określa ją mianem „wydobywania i pomnażania sił ludzkich, na ich usprawnianiu i organizacji wspólnego działania dla dobra ludzi” [Radlińska 1995, s. 106]. Stanowi jeden z elementów pomocy społecznej, która „polega w szczególności na: przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych ustawą świadczeń, pracy socjalnej, prowadzeniu i rozwoju niezbędnej infrastruktury socjalnej, analizie i ocenie zjawisk rodzących zapotrzebowanie na świadczenia z po-mocy społecznej, realizacji zadań wynikających z rozeznanych potrzeb społecznych, rozwijaniu nowych form pomocy społecznej i samopomocy w ramach zidentyfikowanych potrzeb” [Ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 20014, Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593, Art. 15]. Praca socjalna skupia się na udzielaniu pomocy dla grup społecznych doświadczających następujących problemów, klasyfikujących ich do możliwości ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej: „ ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie,  potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi,  potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej”[Tamże, Art. 7].

Wymienione wyżej działania wykonuje pracownik socjalny, który dysponując warsztatem metodologicznym adekwatnie wybiera metodę pracy względem klienta, aby zapewnić efektywną pomoc i rozwiązać jego problem. W swoich działaniach, pracownik jest zobligowany kodeksem moralnym i etycznym stosowanym  w jego zawodzie do działania według poniższych zasad: zasada akceptacji – czyli respektowanie i rozumienie podopiecznego, szacunek dla jego decyzji i wyborów; zasada komunikacji – nawiązanie kontaktu za pomocą jasnych, zrozumiałych i precyzyjnych pojęć, symboli, klarowność intencji; zasada indywidualizacji – wyjątkowe traktowanie klienta i jego problemu; zasada uczestnictwa –zachęcanie klienta do aktywnego i świadomego zaangażowania się w proces pomocowy; zasada zaufania i poszanowania prywatności – dotrzymywanie tajemnicy zawodowej, nie podejmowanie działań, na które klient się nie godzi; zasada świadomości – rozdzielanie przez pracownika socjalnego motywacji od osobistych uprzedzeń.

W swoim warsztacie metodologicznym każdy pracownik socjalny posiada trzy podstawowe metody: praca z indywidualnym przypadkiem polegająca na „analizie jednostkowych losów ludzkich uwikłanych w określone sytuacje wychowawcze […] poprzez pryzmat jednostkowych biografii ludzkich z nastawieniem na opracowanie diagnozy przypadku lub zjawiska w celu podjęcia działań terapeutycznych”[Pilch 2001, s. 78]. Metoda ta pozwala na skoncentrowanie wszelkich wysiłków pracownika socjalnego na udzieleniu pomocy jednostce a co za tym idzie,  umożliwia intensyfikację efektów pomocy.

Metoda grupowa, w której pracownik socjalny pracuje z grupą ludzi połączoną wspólnym problemem bądź zadaniem. W metodzie tej istotny jest aspekt podnoszenia jakości życia w grupie i umiejętności współpracy, interakcji między ludzkiej oraz tworzenie poczucia bezpieczeństwa ze znajdowania się w strukturze grupy. Ponadto praca grupowa stwarza doskonałe warunki do nauki samopomocy, wzbogacenia funkcjonowania społecznego oraz efektywnego radzenia sobie z problemami osobistymi, grupowymi czy społecznymi.

Metoda animacji społeczności lokalnej (środowiska lokalnego) natomiast  to, takie zorganizowanie działań lokalnej społeczności do zadań społecznych, które zaowocuje ulepszeniem sytuacji w lokalnej społeczności.  Ponadto istotnym składnikiem tej metody jest wspólnie wypracowany plan działań i praca dzięki zjednoczonym wysiłkom, mobilizacji wszelkich sił tkwiących w społeczności.

Warsztat metodologiczny pracowników socjalnych w praktyce jest jednak dużo bogatszy a każdy z nich, wypracowuje swoje indywidualne metody dostosowując je do realiów i specyfiki swojej pracy. W ramach poszczególnych metod funkcjonują również różnorodne narzędzia pozwalające na lepsze wykonywanie pracy socjalnej w bardziej profesjonalny sposób jak np.: mediacje, konferencje grupy rodzinnej czy projekt socjalny.

Projektowanie socjalne –definicja, zastosowanie i zalety

Projektowanie socjalne stanowi narzędzie doskonale uzupełniające podstawowe metody pracy socjalnej. Wywodzi się z koncepcji pracy, której głównym celem jest realizacja wyznaczonych zadań, z osiągnięciem konkretnych celów, natomiast wpływ  nurtu filozofii pragmatyzmu, kładzie szczególny nacisk na bezpośrednie działanie, ograniczone
w czasie i przestrzeni, o charakterze pomocowym, którego głównym założeniem jest dążenie do pozytywnej zmiany [Kantowicz 2001, s. 144].

Poza ideą i wizją przedsięwzięcia, projekt stanowi również dokument będący zbiorem opisu celów, środków, podejmowanych działań, sposobów finansowania, sprawozdań tworzony po to, aby usystematyzować interakcje zachodzące między pracownikiem socjalnym a odbiorcami projektu [Granosik 2006, s. 79-81]. Adresatami podejmowanych działań mogą być kolejno: pojedyncze osoby, grupy (w tym rodziny) oraz instytucje, placówki bądź organizacje.  Projektowanie socjalne cechuje wielowymiarowy charakter, co wiąże się  z interdyscyplinarnym charakterem pracy socjalnej. Zatem każdy z projektów, można rozpatrywać w trzech, następujących aspektach: socjologicznym – czerpanie z dorobku wiedzy socjologicznej w tworzeniu diagnozy lokalnej oraz formułowaniu skutecznych sposobów rozwoju adresatów, realizacja celów społecznie akceptowalnych;  psychologicznym -  uwzględnienie potrzeb, pragnień i oczekiwań adresatów projektu oraz zadanie pytań o zasadność podejmowanych działań a także ich wypływu na odbiorców; pedagogicznym – skupia się na wychowawczej roli pracowników socjalnych, wynikającej z podejmowania celowych i intencjonalnych działań wychowawczych [Kantowicz 2001, s. 139].

Projekt socjalny obok realizacji celów społecznych takich jak: dynamizacja społeczności, wzmacnianie integracji, pobudzanie aktywności społecznej, wzmacnianie współpracy, wzrost samodzielności adresatów, mobilizacja sił społecznych, otwieranie społecznych dyskusji, kreatywne rozwiązywanie problemów, przeciwdziałanie problemom społecznym w przyszłości [Kantowicz 2001, s. 131-132]. realizuje również cel edukacyjny będąc doskonałą metodą nauczania przyszłych pracowników służb społecznych.

Takie zastosowanie projektowania socjalnego posiada trzy cechy: orientację na osobę uczącą się – zmusza do samodzielności podczas realizacji własnych inicjatyw; orientację na rzeczywistość – pozwala na praktyczne rozwiązywanie problemów
w środowisku a nie tylko teoretyczną analizę przypadków; orientację na produkt – interdyscyplinarna koordynacja nabytej wiedzy i umiejętności daje efekt, który jest możliwy do pokazania, przedstawienia, wykonania.

J. Dewey ponadto podkreśla znaczącą korzyść jaka płynie z zastosowania projektu socjalnego w kształceniu przyszłych pracowników socjalnych – w jego mniemaniu, takie działania powodują refleksyjne myśli, które z kolei pobudzają świadomy wysiłek, potrzebę pogłębiania wiedzy i wykorzystania jej w praktycznych działaniach [Wolska-Prylińska 2010, s. 32], a cechy te powinien reprezentować każdy pracownik socjalny.

Projekt socjalny stanowi doskonałe narzędzie pracy, zawsze otwarte i możliwe do modyfikacji dzięki kreatywności stosującego go pracownika. Jest wartościowym narzędziem, które zastosowane w odpowiedni sposób przez odpowiedniego człowieka skutkować może większą elastycznością udzielanego klientom pomocy społecznej wsparcia poprzez trafną diagnozę, kreatywne rozwiązanie problemu i skrupulatnie przeprowadzoną ewaluację.

Charakterystyka problemu bezdomności

Problem bezdomności stanowi istotny aspekt w sferze polityki i pomocy społecznej. Ma on szeroki zakres i stanowi  skomplikowanie zjawisko. Komplikacje te wynikają
z różnorodnych przyczyn – poczynając od trudności w stworzeniu jednoznacznego określenia dla osoby bezdomnej. Europejska Federacja Narodowych Organizacji Pracujących na rzecz Ludzi Bezdomnych FEANTSA opracowała definicję, do stworzenia której punktem wyjścia jest założenie, że istnieją trzy domeny, w których można definiować „dom”: domena fizyczna – schronienie (przestrzeń), domena społeczna – prywatność oraz domena prawna – tytuł prawny do zajmowania. Brak jednej z powyższych domen, oznacza bezdomność, która określana jest również mianem wykluczenia mieszkaniowego. To z kolei konstytuuje cztery kategorie: brak dachu nad głową (mieszkanie w miejscach publicznych, noclegowniach), brak mieszkania (pobyt w schroniskach, zakwaterowanie wspierane), niezabezpieczone mieszkanie (tymczasowe zamieszkiwanie w rodziny, przyjaciół, zagrożenie eksmisją lub przemocą domową), nieodpowiednie mieszkanie (tymczasowe konstrukcje, nielegalnie zamieszkiwanie budynków, które nie spełniają standardów mieszkaniowych lub są przeludnione) [Chyła 2010, s. 2].

Prawna definicja bezdomności znajdująca się w Ustawie o pomocy społecznej z 2004 roku definiuje osobę bezdomną jako „niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych i nigdzie niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych” [Ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 20014, Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593, Art. 6 § 8].  Jednak wielu badaczy podkreśla, że bezdomność to przede wszystkim zjawisko społeczne, które nie daje się do końca ująć kwestiami prawnymi.

Zdiagnozowanie przyczyn bezdomności jest istotnym aspektem poznawania omawianej  problematyki. Jednak ich zidentyfikowanie  stanowi wyzwanie dla badaczy, głównie ze względów metodologicznych. Istnieje bowiem trudność w dotarciu do wszystkich miejsc, w których  przebywają bezdomni a które nie są zinstytucjonalizowaną formą wsparcia, migracją bezdomnych czy ze względu na problemy w uzyskaniu rzetelnych informacji od badanych osób, gdyż często nie są one w stanie wyczuć subtelnej różnicy pomiędzy przyczyną a skutkiem stanu bezdomności [Dębski 2010, s. 54-55]. Jednak na podstawie literatury przedmiotu można dokonać następujących typologii: przyczyny makrospołeczne (sytuacja społeczno-ekonomiczna) i mikrospołeczne (jednostkowe, indywidualne) oraz egzogenne (takie, które są w gestii osoby bezdomnej)  i endogenne (takie, na które nie mają wpływu bezdomni a które bezpośrednio na nich wpływają).

Szczegółowo wymienia się takie przyczyny jak: uzależnienia, przestępczość, przemoc
w rodzinie, trwały rozpad więzi formalnych i nieformalnych między ludźmi, brak opieki
i odrzucenie ze strony najbliższych, rozpad rodziny i rozwód, bezrobocie, niewłaściwy przebieg interakcji w zbiorowościach społecznych, brak oparcia w pierwotnych grupach społecznych, zakłócenia procesu socjalizacji, zaburzenia psychiczne, osobowości czy trudności w przystosowaniu do życia społecznego po opuszczeniu zakładu karnego.

Tak szerokie spectrum czynników powoduje, że wiele osób traci miejsce zamieszkania. Jednak nie ma jednoznacznych danych, które w rzetelny sposób mogłyby wskazać liczbę bezdomnych a jedynie szacunki przedstawione w poniższej tabeli [Porowski 1995,s. 433-443]:

L.p.

Źródło informacji

Liczba bezdomnych

1.

Raport NIK

18 000

2.

Raport województw

17 500

3.

Opracowanie Rady Naczelnej
Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej

58 700

4.

Dane opracowane na
podstawie świadectw NFI odebranych przez osoby bez stałego zameldowania

30 000

5.

Dane Rządowego Centrum
Informatycznego PESEL

173 500

6.

Dane MONAR-u

250 000

7.

Szacunki innych
organizacji pomocowych

300 000

Jak wykazują powyższe dane, bezdomni stanowią liczną grupę osób, które wymagają pomocy aby na nowo osiągnąć poziom życia godny człowieka. Stanowi to poważne zadanie dla pracowników socjalnych, którzy swoim działaniem powinni wspomagać ludzi w trudnych sytuacjach życiowych i umożliwiać im na powrót normalne funkcjonowanie w ramach społeczeństwa.

Kierując się Ustawą o pomocy społecznej, pracownik socjalny powinien zapewnić osobie bezdomnej pomoc w następujących formach: bieliznę, odzież i obuwie, miejsce tymczasowego noclegu, jeden gorący posiłek dziennie, usługi opiekuńcze, pogrzeb, pomoc socjalną, poradnictwo prawne i psychologiczne, pomoc w załatwieniu spraw urzędowych, pomoc w znalezieniu miejsca w domu opieki społecznej, zasiłek stały wyrównawczy lub zasiłek okresowy [Ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 20014, Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593].

Częstym problemem z jakim spotykają się osoby bezdomne jest ich stygmatyzacja i stereotypowe traktowanie na kanwie powszechnego wizerunku osoby bezdomnej – mimo, iż nie wszystkie osoby bezdomne wpisują się w ten obraz. Wychodząc z tego problemu, została stworzona szkieletowa koncepcja, pomysł na projekt socjalny realizowany  w ramach przedmiotu będącego częścią kształcenia akademickiego na kierunku praca socjalna w Instytucie Pracy Socjalnej Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Przykład projektu socjalnego: projekt.ON – On bez domu

Punktem wyjścia i inspiracją do stworzenia projektu była wizyta w Miejskim Schronisku i Noclegowni dla Bezdomnych Mężczyzn na ul. Makuszyńskiego 19 w Krakowie w ramach zajęć akademickich. To ośrodek przeznaczony dla 200 mężczyzn prowadzony na zlecenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie przez Małopolski Zarząd Wojewódzki Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej. Mieści się on w jednej z mniej reprezentatywnych dzielnic Krakowa pośród magazynów budowlanych, sklepów technicznych i opuszczonych budynków. Wizyta ta stała się motorem do podjęcia przez studentkę pracy socjalnej długoterminowego zobowiązania w formie stażu oraz cotygodniowych wizyt na terenie ośrodka. Dostrzeżona tam prostota, hardość, rzetelność i surowość zawartej w mieszkańcach życiowej prawdy skłoniły ją do przemyśleń.  Czas spędzony w kilkuosobowych pokojach na rozmowach z mieszkańcami, wspólnej grze w karty, udzielaniu pomocy niepełnosprawnym lokatorom wraz z opiekunkami medycznymi, słuchanie radia czy współuczestniczenie w utrzymywaniu higieny ośrodka pozwoliły odkryć zdanie, które stało się mottem jej dalszej działalności – każdy jest najważniejszy. Spotykając się z mieszkańcami dostrzegła mnogość ich zalet, to, że często są to osoby z wyższym wykształceniem, oczytani, inteligentni, zabawni, pomocni, radośni, z wolą walki, prawdziwi, obiektywni, uprzejmi, gościnni, szarmanccy – jednak czy takie cechy przychodzą na myśl gdy człowiek słyszy słowo „bezdomny”? Należy mieć na uwadze różnorodność tej grupy społecznej i wystrzegać się stygmatyzacji jednostek. Osobiste zaangażowanie studentki pozwoliły nakłonić krakowskiego fotografa, prezesa Fundacji Babel Images do współuczestniczenia w projekcie społeczno-artystycznym nazwanym „projekt.ON”. Tytuł ten miał dwojakie znaczenie: On – jako zaimek osobowy – zwraca uwagę na pojedynczego człowieka, skupia myśli i percepcję na jednostce, zachęca do indywidualnego podejścia do każdego człowieka; ON – jako określenie uruchomionego np. sprzętu technicznego – zachęca do włączanie się społecznego, otwiera na dyskusję o społecznie ważnych i trudnych tematach.

W efekcie niemal półrocznego przedsięwzięcia metodą finansowania społecznościowego (crowdfundingu) z wykorzystaniem portalu facebook.com oraz dzięki darowiznom osób prywatnych a także firm, drukarni, z pomocą pracowników Staromiejskiego Centrum Kultury Młodzieży w Krakowie powstała: wystawa fotograficzna złożona z 28 zdjęć mężczyzn będących klientami schroniska, film dokumentalny traktujący o bohaterach projektu, jego realizacji oraz subiektywnych wrażeniach realizatorów z autorską muzyką warszawskiego kompozytora Yossariana Malewskiego oraz zbiórka odzieży i środków higienicznych na rzecz Schroniska i Noclegowni.

Poniżej zawarta struktura metodologiczna projektu obrazowo przedstawia priorytetowe zdania realizowane podczas akcji „projekt.ON”:

Cel główny: Łamanie stereotypu dotyczącego ludzi bezdomnych.

Zadania

Formy realizacji

Realizatorzy

Wskaźniki

- wystawa fotograficzna, której bohaterami będą klienci Noclegowni
i Schroniska dla Bezdomnych Mężczyzn w Krakowie.

-organizacja wystawy fotograficznej,

- stworzenie filmu reportażowego.

- Przemysław Walocha

- Karolina Rycek

- Rafał Siwy

- Łukasz Kraczka

- Artman

- DiPrint

- ilość osób obecnych na wernisażu wystawy,

- ilość ludzi, którzy odnajdą pośród zdjęć jedno zdjęcie osoby, która nie jest bezdomna.

Cele szczegółowe:

Wzmocnienie poczucia własnej wartości osób bezdomnych.

Zadania

Formy realizacji

Realizatorzy

Wskaźniki

- obecność bohaterów projektu na wernisażu wystawy.

 

- organizacja środku transportu w celu przewiezienia klientów schroniska i noclegowni na miejsce wystawy.

- Karolina Rycek

- Radio-taxi Partner

- ilość bohaterów projektu obecnych na wernisażu.

 

Gratyfikacja uczestnictwa w projekcie klientów noclegowni i schroniska.

Zadania

Formy realizacji

Realizatorzy

Wskaźniki

- stworzenie paczek.

 

- zbiórka funduszy na cel stworzenia paczek,

- zakup odpowiednich artykułów i przekazanie ich bohaterom projektu.

- Przemysław Walocha

- Karolina Rycek

- Mateusz Muniak

- Firma Ress

- ilość stworzonych paczek i zawartych w nich artykułów.

Wzmocnienie zasobów materialnych noclegowni i schroniska.

Zadania

Formy realizacji

Realizatorzy

Wskaźniki

- zgromadzenie odzieży, żywności oraz artykułów higienicznych.

- przeprowadzenie zbiórki na terenie Uniwersytetu Pedagogicznego, os. Stalowe 17 w Krakowie.

- Mateusz Muniak

- Karolina Rycek

- ilość zebranych artykułów.

Zamiarem autorów projektu było ukazanie osoby bezdomnej jako pełnowartościowego człowieka, który od innych różni się jedynie brakiem stałego schronienia a także zwrócić uwagę opinii społecznej na to, aby nie przypinali niechlubnej „metki”, która krzywdzi wielu spośród bezdomnych, którzy są wyjątkami od reguły – a tych nie jest mało. Stąd na wykonanych fotografiach nie można odnaleźć bezdomnych w stereotypowym znaczeniu tego słowa a jedynie mężczyzn uchwyconych w ich codzienności. Mimo, iż za każdą z twarzy przedstawionych na zdjęciach kryje się dramatyczny problem człowieka, zostały dołożone wszelkie starania aby poznać bohaterów projektu od strony nie będącej związaną z ich położeniem społecznym i tak też ich przedstawić.  Aby przybliżyć bohaterów odbiorcom inicjatywy „projekt.ON”,  pod każdym ze zdjęć został umieszczony krótki opis klienta schroniska, którego dotyczył.

Finał akcji miał miejsce 16 czerwca 2012 roku w Staromiejskim Centrum Kultury Młodzieży w Krakowie, gdzie odbył się wernisaż. Uczestniczyło w nim blisko 150 osób (w tym bohaterowie projektu, dyrekcja Noclegowni i Schroniska, przedstawiciele kadry akademickiej, studenci, twórcy oraz osoby postronne). W późniejszym terminie wystawa była również eksponowana podczas Slot Art. Festival 2012 oraz w czasie trwania konferencji naukowej „Twarze bezdomności” w 2014 roku. Koszt przedsięwzięcia wyniósł niemal 4.000zł, w prace nad efektem finalnym w sposób bezpośredni zaangażowanych było 7 osób 
a działania wspomogło 68. prywatnych darczyńców oraz 6 firm. W działania promocyjne zaangażował się portal internetowy interia.pl, Krakowskie Biuro Festiwalowe, fotoferia.pl oraz pomagasie.pl. Zakończenie prac nad „projekt.ON – On bez domu” stanowiło dokonanie ewaluacji i podsumowania działań a także wysunięcie wniosków postulatywnych. Pomogły one przy realizacji kolejnych projektów w ramach „projekt.ON”, który przekształcił się w platformę wielowymiarowej pomocy. Entuzjastyczne przyjęcie koncepcji projektu skłoniło jego realizatorów do realizacji kolejnej wystawy stworzonej we współpracy ze Stowarzyszeniem na Rzecz Sprawności Dzieci i Młodzieży „Sprawne Smoki”. Poruszony tam został problem niepełnosprawnych dzieci z powiatu gorlickiego oraz braku wsparcia ze strony starostwa powiatowego dla ich działalności. Ponadto trwa realizacja projektu „Opowieść o prawdziwych Bohaterach”, gdzie wraz z Małopolskim Hospicjum dla Dzieci realizatorzy starają się łamać stereotyp dotyczący opieki paliatywnej – aby ukazać hospicjum jako miejsce, gdzie żyje się otoczonym miłością, radością i troską do samego końca.

Poniżej zostaną zaprezentowane wybrane fotografie autorstwa Przemysława Walochy wchodzące w skład wystawy „projekt.ON – On bez domu”.

PanLeon:

pan leon

„Kierowca wielkogabarytowych pojazdów. Jak przystało na przedstawiciela zawodu: kulturalny, opanowany a przede wszystkim troskliwy. Prywatnie – grający na gitarze Święty Mikołaj. Niedawno paskudnie złamał nogę w kilku miejscach. Przeszedł operację, jednak zapowiada się kolejna. Momentami traci wiarę w to, że odzyska sprawność. Jednak cóż byłby z niego za Mikołaj – bez wiary.”

Pan Józef:

pan józef

„Robi wrażenie. Kogoś pochopnego w ocenach jego aparycja może zwieść na manowce. Pod pozorem miejscowego bonzo ukrywa się człowiek, który potrafi zaopiekować się słabszym i zawsze służy dobrą radą. Ewidentnie doskonale sobie radzi z zarządzaniem zasobami ludzkimi. Gdy spytałem go skąd ma takie ciekawe sygnety zaskoczył mnie stwierdzeniem, że to jego własna produkcja -pokrewna artystyczna dusza.”

Pan Henryk Andrzej:

pan henryk

„Z zawodu i zamiłowania od zawsze taksówkarz. Wieczny śpioch i wielki smakosz ryb w ogóle a tuńczyka w szczególe. Żartobliwe swary i jego kąśliwe uwagi pod adresem serdecznego przyjaciela wymagają od przypadkowego słuchacza nie lada opanowania by nie wybuchnąć gromkim śmiechem. W rewanżu Pan Henryk bywa nazywany Robalem. Jak na mój gust – to chyba przez przekorę, bo aparycję ma iście portretową.”

Zakończenie

Teoretyczne opracowywanie zagadnień z zakresu problemów społecznych czy metodologii pracy socjalnej stanowi zaledwie małą część procesu kształcenia przyszłych pracowników socjalnych. Praktyczne wykorzystywanie wiedzy i jej poszerzanie w bezpośrednim działaniu, interakcja z grupami będącymi marginalnymi w kontekście społeczeństwa, obcowanie z człowiekiem dotkniętym życiowym dramatem uczy pokory, zrozumienia, empatii i otwarcia się na drugiego. Projekt socjalny stwarza doskonałe warunki do takiej nauki a jego elastyczność, możliwość kreacji dowolnej formy jego realizacji umożliwia kreowanie nowych form niesienia pomocy dla tych, którzy jej potrzebują. Jako iż problem bezdomności stanowi wyjątkowo drażliwy temat tabu dla przeciętnych członków społeczeństwa, tym ważniejsze jest edukowanie na jego temat.  Istotnym aspektem  tej edukacji jest proces otwierania ludzi na krzywdę drugiego bez negatywnej oceny z perspektywy „człowieka sukcesu” – bowiem problem bezdomności dotyczyć może każdego z nas. Dlatego warto rozpowszechniać hasło będące refleksją po zakończeniu „projektu.ON – On bez domu” – „każdy jest najważniejszy”.

Bibliografia

Chyła A., Bezdomność-problem społeczny, Bydgoszcz: 2010

Dębski M., Przyczyny bezdomności i powody pozostawania w niej. Typologie i kwestie sporne. [w:]

Dębski M. (red.), Problem bezdomności w Polsce. Wybrane aspekty diagnoza zespołu badawczego działającego w ramach projektu ‘Gminny standard wychodzenia z bezdomności’, Gdańsk: 2010

Granosik M., Profesjonalny wymiar pracy socjalnej, Katowice: 2006

Kantowicz E., Elementy teorii i praktyki pracy socjalnej, Olsztyn: 2001

Pilch T., BarmanT., Zasady badań pedagogicznych. Strategie jakościowe i ilościowe, Warszawa: 2001

Porowski M., Bezdomność – obraz zjawiska i populacji ludzi bezdomnych, [w:] Pilch T., Lepaczyk I., Pedagogika społeczna. Człowiek w zmieniającym się świecie, Warszawa: Żak, 1995

Radlińska H., Szkoła pracy społecznej w Polsce. [w:] Pilch T., Lepalczyk I. (red.), Pedagogika Społeczna, Kraków: 1995

Ustawa o pomocy społecznej z 12 marca 20014, Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593

Wolska-Prylińska D., Projekt socjalny w kształceniu i działaniu społecznym, Katowice: 2010

Ilustracja: Przemysław Walocha