Drodzy Studenci i Studentki, Szanowne Koleżanki i Koledzy!

Drodzy Studenci i Studentki, Szanowne Koleżanki i Koledzy!

W dniach 17-18 maja odbył się kolejny, czwarty już Kongres Młodej Socjologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Podczas tego spotkania młodych socjologów po rad drugi mieliśmy przyjemność organizować debatę, której celem była wspólna refleksja nad stanem szkolnictwa wyższego oraz wymiana doświadczeń studentów z różnych instytutów w Polsce. Poniżej przestawiamy Wam krótkie sprawozdanie oraz wnioski jakie wyciągnęliśmy z naszej dyskusji, a także, co być może najważniejsze, nasze propozycje i plany działań na najbliższe miesiące!

Z wielu powodów aktualną kondycję uniwersytetu rozpoznajemy jako kryzysową. Eskalacja zasady konkurencji, w sposób który nie przyczynia się do podniesienia poziomu badań i dydaktyki. Ujednolicona parametryzacja nie uwzględniająca specyfiki poszczególnych dziedzin[1]. Powszechne przyzwolenie na komodyfikację nauki i edukacji. Pomieszanie logiki kształcenia profesjonalnego i akademickiego w ramach tych samych instytucji.

Sytuacja społecznego konfliktu między różnymi aktorami zaangażowanymi w kształtowanie współczesnego uniwersytetu, może być produktywna i prowadzić do pozytywnego rozwiązania jakim powinna być skuteczna reforma polskiego uniwersytetu. Warunkiem jest jednak równy dostęp do informacji oraz uczestnictwo w hermeneutycznym starciu na podobnych zasadach[2]. Tymczasem Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, struktura rządząca się logiką dominującego dyskursu „gospodarki opartej na wiedzy”, wydaje się nie być zainteresowana szerokimi konsultacjami społecznymi, bo nie można takimi nazwać fasadowych działań jakie przeprowadzono w ostatnich latach[3]. W toku rzeczonych dyskusji, opór ze strony pracowników naukowych jest zwykle dyskwalifikowany argumentem „emancypacji studentów” dzięki działaniom ministerstwa oraz walki z „feudalnymi stosunkami” na uczelniach wyższych. Reforma, zgodnie z argumentacją jej twórców, ma służyć dobru studentów oraz takiej transformacji uczelni, która zapewni absolwentom lepszy start w zawodową przyszłość. Stroną, która w tej debacie ma najmniej do powiedzenia, są sami studenci, których  niespecjalnie pytano o opinię dotyczącą podstawowych pryncypiów i kierunków zmian. Czy zgadzamy się na takie zdefiniowanie nas jako podmiotów – klientów przedsiębiorstwa edukacyjnego? Tymczasem, w sytuacji kiedy opór naukowców zdefiniowany zostaje jako “reakcyjne konwulsje feudalnego uniwersytetu[4]”, to właśnie studenci pozostają jedynymi aktorami, którzy mają prawo zakwestionować logikę reformy.

Jednocześnie studencka bierność i nie zabieranie głosu we własnej sprawie oznaczają przyzwolenie na kolejne zmiany “w imieniu studentów”. Co więcej, oczywiste jest, że wielu z nich otwarcie popiera hasła i ogólny kierunek reformy jako jedyną możliwą i oczywista drogę ewolucji współczesnego uniwersytetu. Jednak przyczyny tak niskiej sprawczości studenckiej wspólnoty mają swoje szersze, strukturalne źródła. Zauważamy i wnioskujemy na podstawie empirycznych badań[5], że większość polskich studentów nie zdaje sobie sprawy z istoty przemian systemu szkolnictwa wyższego oraz nie dostrzega, że logika systemowej zmiany przekłada się w sposób fundamentalny na przebieg ich indywidualnej ścieżki edukacyjnej i życiowej. Studenci zapytani o ich opinie dotyczące problemów systemu edukacyjnego skupiają się, co nie dziwi, na swoich indywidualnych problemach: stypendiach, kiepskich programach nauczania, bezosobowych wykładowcach, nieprzyjaznej administracji, utrudnieniu podjęcia studiów na dalszych kierunkach oraz braku perspektyw zawodowych. W ten właśnie sposób system zorientowany na indywidualistyczny model kariery sprawia, że jesteśmy skazani na ciągłe współzawodnictwo. Borykając się z własnymi problemami, kolekcjonując ECTSy i poszukując możliwości odbycia bezpłatnego stażu, zastanawiając się „jak przeżyć” oraz „co po studiach” nie mamy czasu ani ochoty na poszukiwania strukturalnych źródeł naszych prywatnych (?) problemów. Jesteśmy wabieni iluzją niezależności, elastyczności i emancypacji, która pozwoli nam nadążać za dynamicznie zmieniającymi się trendami w światowej nauce i biznesie. Tymczasem indywidualistyczny model szkolnictwa spycha nas na peryferia globalnego systemu, ponieważ poleganie na indywidualnych osiągnięciach sprowadza się do uśredniania. Największe osiągnięcia w naukach tak ścisłych jaki i humanistycznych oraz społecznych to owoc pracy zespołów; walka o indywidualny sukces to zredukowanie osiągnięć do eliminowania słabszych do siebie zamiast do osiągania doskonałości w nauce. Nasze wyobrażenie o naukowcu – geniuszu indywidualiście jest jedynie kulturowym konstruktem sfalsyfikowanym dawno przez psychologię oraz socjologię nauki.

Uważamy, że jako młodzi badacze społeczni posiadamy odpowiednie narzędzia, które pozwalają nam na bardziej zdystansowane  podejście do reformy szkolnictwa. Nie posiadamy gotowych odpowiedzi, ale możemy przyczynić się do wspólnego wytworzenia nowej wiedzy, która pozwoli na pozytywne rozwiązanie sporu. Naszym zadaniem jest  wsparcie wspólnej refleksji na temat strukturalnych determinant karier edukacyjnych w celu upodmiotowienia studenckiego głosu w debacie publicznej. W tym celu planujemy podjąć następujące działania:

  1. Utworzenie ogólnostudenckiego internetowego medium służącego wymianą krytycznych uwag i dyskusji na temat kondycji uniwersytetu. Planujemy utworzenie specjalnej podstrony na portalu Krytyka.org Jeśli macie coś do powiedzenia, nie zwlekajcie, przesyłajcie swoje teksty już teraz.
  2. Reaktywacja Sekcji Kół Naukowych Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Chcielibyśmy kontynuować sieciowanie się studentów socjologii w ramach oficjalnej struktury oraz pokazać, że mamy coś do powiedzenia na swój temat.
  3. Organizacja spotkania młodych socjologów przed zjazdem PTS w szczecinie we wrześniu 2013r. Podczas zjazdu planowane są dyskusje dotyczące dydaktyki w nowych realiach systemowych. Uważamy, że powinniśmy pokazywać swoją obecność i zabierać głos na tego typu spotkaniach.

 

W ostatni weekend lipca, podczas Maratonu Krytycznego w Zakopanem planujemy przeprowadzenie wspólnych warsztatów i konsultacji, aby skoordynować nasz udział w debatach na Zjeździe PTS. Zapraszamy was do współudziału! Szczegółowe informacje wkrótce pojawią się na stronach KNSS UJ oraz KNSP UW

  1. Współpraca z innymi inicjatywami obywatelskimi zainteresowanymi przemianami w szkolnictwie wyższym.

Naszym podstawowym celem jest podnoszenie społecznej samoświadomości w celu umożliwienia samoistnej zmiany społecznej. Naszym powołaniem jako badaczy społecznych posiadających konkretne narzędzia jest redukowanie asymetrii informacyjnej pośród wszystkich aktorów społecznego konfliktu oraz zapewnienie im równego udziału w dyskusji.

Przekroczmy logikę systemu i pokażmy, że mamy głos!

Z pozdrowieniami:

Koło Naukowe Socjologii Publicznej – Uniwersytet Warszawski

Koła Naukowego Studentów Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego

Jesteśmy ciekawi waszej opinii i liczymy na wasz odzew:

socjologiapubliczna@gmail.com

[1] [1] Przeciwko tej praktyce ostro wystąpili ostatnio niemieccy naukowcy i studenci. Patrz: „Niemieccy socjologowie bojkotują ranking uczelni” w Globalnym Dialogu 3.3

[2] Uważamy, że spór jest nieodłącznym elementem życia społecznego a jego rozwiązanie jest możliwe dzięki dialogicznemu przedstawieniu najbardziej elementarnych założeń, z których wynikają propozycje konkretnych rozwiązań.

[3] Patrz: Obywatele Nauki

[4] Uniwersytet jest traktowany jako instytucja z natury konserwatywna a opór przed zmianami jest postrzegany przez autorów reformy jako nieodłączny skutek uboczny modernizacji, a nie reprezentacja prawdziwych problemów akademii.

[5] Stowarzyszenie Nowe Otwarcie Uniwersytetu, Koło Naukowe Chi Kwadrat